skip to Main Content

OPINIE ‘Diepe zakken’ van het Rijk versus armlastige gemeenten: inwoners de dupe

OPINIE ‘Diepe Zakken’ Van Het Rijk Versus Armlastige Gemeenten: Inwoners De Dupe

Door Jan Meertens

De Telegraaf pakt vandaag in de zaterdageditie van pagina 1 tot en met pagina 3 flink uit over het grote contrast in de week van Prinsjesdag: op de dinsdag zelf kreeg Nederland te horen dat er niet wordt bezuinigd, maar juist wordt geïnvesteerd. En dat de lasten niet omhoog, maar juist omlaag gaan.

Ondertussen worstelen de meeste gemeenten momenteel met hun verplichting om hun begroting annex meerjarenraming sluitend te krijgen. Waarbij er eigenlijk maar één optie lijkt te zijn: wél bezuinigen en wél belastingen verhogen. Dat alles in combinatie met de introductie van nieuwe belastingvormen, zoals een vermakelijkheidsbelasting. Het contrast tussen het Rijk en gemeenten is op dit moment erg groot. Inwoners worden de dupe.

Gemeenten hebben nauwelijks invloed op het gebruik van bijvoorbeeld jeugdzorg door de opgelegde openeinderegelingen.

 Grote financiële obstakels komen nu samen op lokaal niveau. De jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning (WMO) is in 2015 met een fikse korting van liefst 25 procent (honderden miljoenen) door de rijksoverheid naar de gemeenten geschoven. Gemeenten hebben nauwelijks invloed op het gebruik van bijvoorbeeld jeugdzorg door de opgelegde openeinderegelingen. Huisartsen, specialisten en de rechterlijke macht hebben de bevoegdheid burgers door te verwijzen naar de jeugdzorg. De gemeenten hebben vervolgens de wettelijke plicht die uit te voeren en te betalen, ongeacht de kosten.

En dan moeten we ook nog van het aardgas af, dienen we rekening te houden met stikstofregelgeving en heeft corona ook hard toegeslagen ten koste van de gemeentelijke financiën. In directe zin door minder opbrengsten (zoals parkeergelden, toeristenbelasting) en extra lasten. Maar onvermijdelijk ook in indirecte zin in de vorm van – onder andere – meer bijstandsuitkeringen bij oplopende werkeloosheid.

Wethouder John Aarts verwoordt het beeldend: gemeenten hebben een slagaderlijke bloeding en het kabinet plakt er slechts een pleister op.

Daar komt nog eens bij dat het Rijk de uitkeringen van het Gemeentefonds fors lager heeft gesteld: een stad als Maastricht scheelt dit per jaar al gauw vele miljoenen. De kortingen van het Rijk op het ‘sociaal Domein’ en het gemeentefonds zijn dan ook de voornaamste oorzaken van het jaarlijkse Maastrichtse tekort van ruim 25 miljoen. De Maastrichtse wethouder van Financiën John Aarts stelt terecht dat bij alle gemeenten het huis in brand staat, terwijl het kabinet pas na de verkiezingen over structurele oplossingen wil praten.

Bovendien betekent ‘praten’ helaas lang niet altijd dat er snel daadwerkelijke adequate acties ten gunste van de gemeenten en haar inwoners komen. De wethouder weet het beeldend te verwoorden: gemeenten, aldus Aarts , hebben een slagaderlijke bloeding en het kabinet plakt er slechts een pleister op.

Terwijl het kabinet extra geld kon uitgeven en lastenverlichting beloofde, staan wethouders en gemeenteraden voor heel andere beslissingen.

Jan van Zanen, voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en burgemeester van Den Haag (eerder van Utrecht en Amstelveen) geeft in De Telegraaf aan dat de inwoners nu de dupe worden. Hij vindt het verstandig dat het kabinet investeert in plaats van bezuinigt om inwoners en bedrijven te ontzien. Maar hij constateert dat als het structurele geldprobleem van de gemeenten niet snel wordt opgelost, er een grote tegenstelling volgt. De gemeenten moeten dan bezuinigen en belastingen verhogen. Dan zijn de inwoners en bedrijven alsnog de dupe en dat zou toch niet de bedoeling van het kabinet mogen zijn.

Gemeenten zijn verplicht hun (meerjaren)begroting sluitend te krijgen. Terwijl het kabinet extra geld kon uitgeven en lastenverlichting beloofde, staan wethouders en gemeenteraden voor heel andere beslissingen. Want bij tekorten moet een gemeente verplicht bezuinigen en/of hogere lasten heffen. Dit is toch wel een heel groot contrast tussen Rijk en gemeenten. Een contrast dat eigenlijk onaanvaardbaar is.

Jan Meertens is burgerraadslid namens de Senioren Partij Maastricht. Hij is specialist Financiën en Veiligheid

Back To Top
×Close search
Zoeken