skip to Main Content

OPINIE Durf ook als vitale oudere te dromen van sociaal/groene vernieuwing in de wijk

OPINIE Durf Ook Als Vitale Oudere Te Dromen Van Sociaal/groene Vernieuwing In De Wijk
Een sociale ontmoetingsruimte en co-workplace in de Canadese stad Toronto. Foto: Unsplash/Eloise Ambursley

Buurthuizen in de buitenwijken van Maastricht (vaak uitgeleefde gebouwen) passen niet meer in deze tijd en sluiten niet aan op de wensen van de wijkbewoners en speciaal de babyboomer-generatie, betoogt Berto Aussems. Hij pleit voor de realisatie van één wijkgebouw ‘nieuwe stijl’ voor drie wijken in het noordwesten van de stad: ecologisch gebouwd, multi-generationeel, met een groene buitenruimte, multicultureel en waar op een positieve manier aandacht is voor gezondheid. ,,Mijn vrouw en ik willen nu en in de toekomst alle leeftijden blijven ontmoeten en niet alleen met leeftijdsgenoten over ouderdomsongemakken praten.”

Door Berto Aussems

Negentig procent van de ouderen in Maastricht kan zich goed redden; dus zonder blijvende hulp van zorg- en welzijnsondernemingen. Mensen die net gepensioneerd zijn barsten nog van de energie en doen allerhande soorten vrijwilligerswerk, ook in buurthuizen.

Babyboomers zijn of gaan komende jaren met pensioen. De vraag is of de buurthuizen zijn afgestemd op de behoeften van vitale en sociale ouderen. Weten we wat deze naoorlogse generatie, nu in de derde leeftijd, aan wil met hun leefomgeving? Hoe betrek je deze grote groep ouderen bij activiteiten in de wijk?

Overheveling diensten

Toen mijn vrouw en ik zeven jaar geleden met pensioen gingen was er een omslag gaande in zorg en welzijn. De overheveling van diensten van de overheid naar de gemeente was net begonnen. Het idee dat de burger een grotere invloed zou moeten krijgen op de inrichting van de directe leefomgeving werd het nieuwe credo. Hoe dat idee vorm en inhoud zou moeten krijgen is tot op de dag van vandaag onduidelijk. Instanties richten zich in de eerste plaats op de zwakkeren, eenzamen en kwetsbaren in de wijk; de overige bewoners moeten het maar zelf uitzoeken.

Sociale renovatie

Neem Caberg, een wijk met veel huurhuizen en met een diverse samenstelling van bewoners. De wijk stamt uit het einde van de jaren vijftig, begin jaren zestig. Onlangs is gestart met de renovatie en verduurzaming van de huurhuizen. Wij wonen in zo een opgeknapt huis. Maar de grote vraag is: hoe staat het met de sociale renovatie? Investeren in schoongespoten stenen is schijnbaar gemakkelijker dan het sociale domein opfrissen. Ons buurthuis is de Wiemerink, een oude kleuterschool waar ouderen van de ‘stille’ vooroorlogse generatie samenkomen. Het is raar om op bezoek te gaan in een kleuterschooltje, een ‘overgebleven’ pand, dat als buurthuis totaal geen aantrekkende werking heeft op ons en blijkbaar ook niet op mensen uit de buurt.

Onaantrekkelijk

Waarom is er van de gemeente uit zo weinig belangstelling om nieuwe wijkcentra te bouwen, naar de behoeften en de kennis van deze tijd? Wél honderden miljoenen uitgeven aan infrastructurele projecten, maar een nieuw wijkgebouw zit daar niet bij. Dat begrijp ik niet. Wel hopen dat burgerparticipatie de wijk gaat verlevendigen maar zelf doet de gemeente te weinig om aantrekkelijke ontmoetingsplekken te ontwikkelen.

Een ander punt is het gebruik van de groenzones: de parken tussen de wijken. Wie kent het Viegenpark? Het park grenst aan vier wijken, maar is weinig bekend en word ook weinig benut als ontmoetingsruimte door de bewoners van de wijken.

Buurthuis in het groen

Een kleuterschool bouw je voor kleuters en een verpleegtehuis voor dát doel. Maar hoe ziet een wijkgebouw van de 21ste eeuw er uit? Die vraag heb ik de afgelopen tijd onderzocht maar antwoorden daarop zijn niet of nauwelijks te vinden. Iedereen is ervan overtuigd dat een groene omgeving van invloed is op het welbevinden van de burger maar nieuwe buurtgebouwen in het groen kan ik in Maastricht en in Nederland niet vinden. Hoe bouw je een ontmoetingsplek voor álle generaties en voor de vele culturen in onze wijken? Hoe trek je alleenwonenden en studenten aan? Hoe maak je een buurthuis met aandacht voor zowel de binnen- als de buitenruimte? Met een zomer zoals die van 2018 wil je de warme dagen graag op een mooi buurthuisterras in een lommer- en waterrijke plek doorbrengen. Daarom is natuurlijk het Stadspark zo in trek?

Het plan

Buurthuizen zijn in de toekomst niet alleen cursuscentra maar door verlengde openstelling en een natuurlijke omgeving ook plekken waar bewoners graag komen en trots op kunnen zijn. Het zijn plekken waar co-workspaces voor jonge ondernemers zijn, waar in de keuken vegetarische- en halal maaltijden bereid kunnen worden; niet commercieel maar wel kostendekkend. Een buurthuis moet een plek zijn waar studenten komen die contact met de buurt zoeken. Een plek waar kinderen na school kunnen spelen en ‘den oude medemens’ kunnen ontmoeten. Mijn vrouw en ik willen nu en in de toekomst alle leeftijden blijven ontmoeten en niet alleen met leeftijdsgenoten over ouderdomsongemakken praten.

Kritische massa

Maastricht heeft een universiteit en een hogeschool. Zij kunnen dit initiatief in de gewenste richting sturen en eventueel onderzoek doen. De wijken Caberg, Malpertuis en Brusselsepoort zijn groot genoeg om een ‘kritische massa’ bewoners te vinden die aan dit plan willen meewerken. De bedoeling is om op de grens van de drie wijken een buurtgebouw ‘nieuwe stijl’ in het Viegenpark te bouwen. Het moet een voorbeeld worden van ecologische architectuur en ‘natuurlijk groen’. De biodiversiteit zal toenemen met de omvorming van de ‘gazonwoestijnen’ naar bloeiende graslandjes en kleine bosjes. Iedereen kan genieten van de veldbloemen en de libellen bij het water. Kinderen kunnen met water spelen en in bomen klimmen. Dit plan biedt de mogelijkheid om de Omgevingswet in te zetten en te toetsen. Ook de zes dimensies van Positieve Gezondheid kunnen worden aangesproken.

Openheid en tijd

Hoeveel is het de stad Maastricht waard om dit in noordwest mogelijk te maken? Als het standaardantwoord is dat er eerst draagvlak in de buurt moet zijn, dan gaat dit plan niet lukken. Buurtinitiatieven hebben openheid en tijd nodig om eerst door de wijkbewoners te worden eigengemaakt. Laten we beginnen om al wat babyboomers te mobiliseren die (niet geheel uit eigenbelang!) de wijkvernieuwing een warm hart toedragen. Zij hebben de tijd, de kennis en ervaring om de hoognodige sociaal/groene omslag in de wijken te starten. Met vertrouwen en gemeentelijke support kan dan een gezondere, ‘nieuwe stijl’  leefomgeving in de wijken worden geschapen worden.

Berto Aussems is babyboomer en inwoner van Caberg

 

 

 

Back To Top
×Close search
Zoeken