skip to Main Content

OPINIE Haagse miskleun stelt gemeenten voor een duivels dilemma

OPINIE Haagse Miskleun Stelt Gemeenten Voor Een Duivels Dilemma

De regering heeft jaren geleden behoorlijk misgekleund door de taken en verantwoordelijkheden in het sociaal domein neer te leggen bij de gemeenten, zonder diezelfde gemeenten te voorzien van de daarbij behorende financiële middelen, vindt Ludo Wijnands. Het plaatst het lokale bestuur, dat gigantisch moet bezuinigingen, voor een duivels dilemma, betoogt hij.

Door Ludo Wijnands

De gemeente Maastricht kampt met een fors financieel tekort. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door het tekort in het zogeheten sociaal domein (de WMO en de jeugdzorg). In 2015 heeft de regering de taken en verantwoordelijkheden die bij dit beleidsterrein horen, neergelegd bij de gemeenten. Bij die decentralisatie zijn vanuit Den Haag niet de daarbij behorende financiële middelen meegekomen.

Met andere woorden: de regering heeft op het sociaal domein bezuinigd, geheel in lijn met het neo-liberale denken over een terugtredende overheid, het invoeren van marktwerking als oplossing voor allerlei (financiële) problemen en de afbouw van de verzorgingsstaat (zorg goed voor jezelf want wij gaan het niet doen!).

Het bijbehorende verkooppraatje was dat de gemeenten veel korter bij de burger staan en dus kortere lijnen naar die hulp vragende burger heeft. Daardoor zou een gemeente meer op maat gesneden hulp kunnen bieden. Effectievere hulp dus, met als extra bonus korter durende hulptrajecten.

Gemeenten stonden al gelijk op achterstand, niet alleen financieel, maar ook door gebrek aan kennis en het ontbreken van een organisatie

Al deze winstpunten zouden ervoor zorgen dat de afname van de financiële middelen werd geneutraliseerd door de winst in effectiviteit en de kortere duur van de ondersteuning. En dit alles zonder dat de hulpbehoevende burger erop achteruit zou gaan. Inmiddels weten we dat deze redenering niet klopt: gemeenten stonden al gelijk op achterstand, niet alleen financieel, maar ook door gebrek aan kennis en het ontbreken van een organisatie.

En toen ging het zoals het zo vaak gaat in de politiek. Omdat niemand vooraf het ongelijk van de stelling kon bewijzen – dat kan immers alleen de praktijk en dus achteraf – stak de profileringsdrang de kop op en praatte de politiek al snel in koor de regering na. Weerstand bieden aan pluimstrijkerij is niet bepaald de sterkste kant van politici en bestuurders. Dus beloofden de gemeenten goede en zelfs betere hulp tegen een lagere prijs. Niemand zou door het ijs zakken.

Den Haag heeft een probleem gecreëerd, maar uiteindelijk wordt niet de regering, maar het lokale bestuur en de lokale politiek er door de burger op aangekeken en op afgerekend

Nu de werkelijkheid aantoont dat dat niet kan zonder zeer forse financiële tekorten, steekt een duivels dilemma de kop op: handhaaf je het huidige niveau van hulpverlening, dan moet er op andere domeinen fors worden bezuinigd. Bijvoorbeeld op (onderhoud) openbare ruimte, cultuur, personeel en organisatie. Bovendien moeten de gemeentelijke belastingen worden verhoogd. Daarmee wordt de (opzettelijke?) miskleun van de regering gemaskeerd en zal de burger opstandig de schuld niet bij de regering maar bij de gemeente en haar bestuur leggen.

Bezuinigt de gemeente echter fors op het (eigen aandeel) van het budget voor WMO en jeugdzorg dan leg je de pijnlijke consequenties direct bij de zwaksten en meest hulpbehoevenden neer.

De enige echte oplossing is een herleving van de solidariteit als onderdeel van een sociale maatschappijvisie

Navrant genoeg valt, welke richting je ook kiest, uiteindelijk de progressieve partijen hierbij altijd de hoon ten deel, terwijl het toch de rechts georiënteerde regering is die de decentralisatie en bezuinigingen op de sociaal domein bedacht en ingevoerd heeft. Uiteindelijk wordt niet de regering, maar het lokale bestuur en de lokale politiek er door de burger op aangekeken en op afgerekend.

Ik ben gewend dat je na het benoemen van een probleem ook een oplossingsrichting moet aangeven. Ik vind zelfs dat ik dat verplicht ben. Ik wilde dat hier ook doen, maar ik kan voor dit dilemma geen pijnloze oplossing bedenken.

De oplossing om toch de uitgaven in het sociale domein in overeenstemming te brengen met de inkomsten, maar tegelijkertijd de schade voor de mensen die aangewezen zijn op deze systemen grotendeels te beperken door te reorganiseren, te her-prioriteren, te herformuleren, te herverdelen en te herstructureren gaat niet werken, ook al zullen politici dat wel betogen, omdat ze ook geen andere oplossing hebben. En als je niks beters weet, ga je het nog geloven ook. De enige echte oplossing is een herleving van de solidariteit als onderdeel van een sociale maatschappijvisie, maar dan wel landelijk en dat kan maar één keer in de vier jaar.

 

Ludo Wijnands is kritisch lid van de Senioren Partij Maastricht. Hij schreef bovenstaande beschouwing op persoonlijke titel

Back To Top
×Close search
Zoeken